Nghĩa vụ của chủ thể dữ liệu cá nhân gồm những gì?

Nghĩa vụ của chủ thể dữ liệu cá nhân là trách nhiệm pháp lý quan trọng mà mỗi cá nhân cần tuân thủ, và doanh nghiệp cần hiểu rõ để đảm bảo hoạt động xử lý dữ liệu hợp pháp. Nắm bắt các nghĩa vụ này giúp doanh nghiệp xây dựng quy trình tuân thủ hiệu quả, giảm thiểu rủi ro pháp lý và tăng cường niềm tin với khách hàng, một giải pháp được các chuyên gia tại DPO.VN tư vấn. Trách nhiệm cá nhân, bảo mật thông tin, tuân thủ pháp luật.

Chủ thể dữ liệu cá nhân có những nghĩa vụ nào theo quy định pháp luật Việt Nam?

Chủ thể dữ liệu có 4 nghĩa vụ theo Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 91/2025/QH15, bao gồm: tự bảo vệ dữ liệu, tôn trọng dữ liệu người khác, cung cấp thông tin chính xác, tham gia tuyên truyền và tuân thủ pháp luật.

Song hành cùng các quyền lợi được pháp luật bảo vệ, chủ thể dữ liệu cá nhân cũng có những nghĩa vụ pháp lý rõ ràng mà doanh nghiệp cần nắm bắt để xây dựng cơ chế tương tác và xử lý dữ liệu phù hợp. Việc hiểu rõ các trách nhiệm này giúp doanh nghiệp thiết lập các chính sách minh bạch, yêu cầu sự hợp tác cần thiết từ khách hàng và đảm bảo tính toàn vẹn của dữ liệu trong suốt quá trình xử lý. Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 91/2025/QH15 (Điều 4) quy định cụ thể các nghĩa vụ này.

Nghĩa vụ tự bảo vệ dữ liệu cá nhân được hiểu như thế nào trong thực tế?

Nghĩa vụ tự bảo vệ yêu cầu mỗi cá nhân phải chủ động thực hiện các hành động cần thiết để giữ an toàn cho thông tin của mình, như đặt mật khẩu mạnh, cẩn trọng khi chia sẻ thông tin và nhận biết các nguy cơ lừa đảo trực tuyến.

Nghĩa vụ tự bảo vệ dữ liệu được quy định tại Khoản 2, Điều 4 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 91/2025/QH15 là tuyến phòng thủ đầu tiên và quan trọng nhất. Đây không chỉ là một yêu cầu pháp lý mà còn là kỹ năng sống cần thiết trong kỷ nguyên số. Doanh nghiệp có thể dựa vào nghĩa vụ này để xây dựng các điều khoản sử dụng dịch vụ, yêu cầu người dùng chịu một phần trách nhiệm trong việc bảo mật tài khoản.

💡 Luật sư Nguyễn Tiến Hảo chia sẻ: Trong nhiều vụ tranh chấp liên quan đến việc tài khoản khách hàng bị chiếm đoạt, chúng tôi nhận thấy yếu tố lỗi từ phía người dùng là rất phổ biến, ví dụ như đặt mật khẩu quá yếu (như 123456) hoặc nhấp vào các đường link lừa đảo. Nghĩa vụ tự bảo vệ nhấn mạnh rằng, dù doanh nghiệp có hệ thống bảo mật tốt đến đâu, ý thức của người dùng vẫn đóng vai trò quyết định. Doanh nghiệp nên thường xuyên gửi cảnh báo và hướng dẫn khách hàng về các biện pháp bảo mật cơ bản.

Các hành động cụ thể mà chủ thể dữ liệu cần thực hiện bao gồm:

• Quản lý mật khẩu: Sử dụng mật khẩu mạnh, phức tạp, kết hợp chữ hoa, chữ thường, số và ký tự đặc biệt. Thay đổi mật khẩu định kỳ và không sử dụng chung một mật khẩu cho nhiều tài khoản khác nhau.
• Cẩn trọng khi chia sẻ thông tin: Chỉ cung cấp dữ liệu cá nhân cho các tổ chức uy tín, trên các trang web có giao thức bảo mật (HTTPS). Hạn chế chia sẻ thông tin nhạy cảm trên mạng xã hội.
• Xác thực hai yếu tố (2FA): Kích hoạt 2FA cho các tài khoản quan trọng như email, ngân hàng, mạng xã hội để tăng cường lớp bảo vệ.
• Nhận diện lừa đảo: Cảnh giác với các email, tin nhắn, cuộc gọi lạ yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân hoặc mật khẩu.

Tại sao nghĩa vụ cung cấp dữ liệu chính xác lại quan trọng với cả chủ thể và doanh nghiệp?

Việc cung cấp dữ liệu chính xác đảm bảo quyền lợi của chủ thể dữ liệu được thực thi đúng (nhận hàng, hưởng ưu đãi), đồng thời giúp doanh nghiệp vận hành hiệu quả, tuân thủ pháp luật và tránh các rủi ro từ thông tin sai lệch.

Nghĩa vụ cung cấp đầy đủ, chính xác dữ liệu cá nhân quy định tại Khoản 2, Điều 4 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 91/2025/QH15 là nền tảng cho một mối quan hệ minh bạch và hiệu quả giữa khách hàng và doanh nghiệp.

Đối với chủ thể dữ liệu:

• Đảm bảo quyền lợi: Thông tin chính xác giúp họ nhận được sản phẩm, dịch vụ đúng địa chỉ, đúng thời gian; nhận các thông báo, hóa đơn, và các quyền lợi khác một cách đầy đủ.
• Thực thi quyền dễ dàng: Khi cần thực hiện các quyền như truy cập và chỉnh sửa dữ liệu cá nhân, việc xác minh danh tính sẽ nhanh chóng và thuận lợi hơn nếu thông tin ban đầu đã chính xác.

Đối với doanh nghiệp:

• Vận hành hiệu quả: Dữ liệu chính xác giúp tối ưu hóa quy trình kinh doanh từ marketing, bán hàng đến chăm sóc khách hàng và logistics, giảm thiểu chi phí do sai sót.
• Tuân thủ pháp luật: Việc lưu trữ và xử lý dữ liệu chính xác là một phần của nguyên tắc bảo vệ dữ liệu cá nhân (nguyên tắc chính xác).
• Giảm thiểu rủi ro: Thông tin sai lệch có thể dẫn đến tranh chấp pháp lý, chẳng hạn như gửi hàng sai địa chỉ hoặc thông báo cho sai người, gây thiệt hại cho cả doanh nghiệp và khách hàng.

Doanh nghiệp có quyền xây dựng các cơ chế xác minh thông tin và có thể từ chối cung cấp dịch vụ nếu chủ thể dữ liệu cố tình cung cấp thông tin sai lệch gây ảnh hưởng đến việc thực hiện hợp đồng hoặc vi phạm pháp luật.

Mối quan hệ giữa quyền và nghĩa vụ của chủ thể dữ liệu được quy định như thế nào?

Quyền và nghĩa vụ có mối quan hệ tương hỗ. Việc chủ thể dữ liệu không hoàn thành nghĩa vụ của mình (ví dụ: cung cấp sai thông tin, cản trở hoạt động hợp pháp) có thể là cơ sở để doanh nghiệp hạn chế hoặc từ chối thực hiện một số quyền tương ứng.

Pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân tạo ra một cơ chế cân bằng: bảo vệ quyền lợi chính đáng của cá nhân đồng thời yêu cầu họ thực hiện các nghĩa vụ tương ứng để đảm bảo hệ thống vận hành một cách công bằng và hợp lý. Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 91/2025/QH15 đã làm rõ hơn mối quan hệ này tại Khoản 3, Điều 4, trong đó nhấn mạnh các nguyên tắc khi chủ thể dữ liệu thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình.

Cụ thể, việc thực hiện quyền của chủ thể dữ liệu không được gây khó khăn, cản trở việc thực hiện quyền, nghĩa vụ pháp lý của bên kiểm soát hay bên xử lý dữ liệu.

Ví dụ thực tế:

• Một khách hàng yêu cầu doanh nghiệp xóa toàn bộ dữ liệu cá nhân của mình. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn còn nghĩa vụ pháp lý phải lưu trữ hồ sơ giao dịch đó trong một khoảng thời gian nhất định theo quy định của pháp luật về kế toán, thuế. Trong trường hợp này, doanh nghiệp có quyền từ chối yêu cầu xóa dữ liệu ngay lập tức đối với các thông tin bắt buộc phải lưu trữ và phải giải thích rõ lý do cho khách hàng.
• Một cá nhân cung cấp thông tin không chính xác khi đăng ký dịch vụ. Sau đó, khi họ yêu cầu truy cập dữ liệu của mình, doanh nghiệp không thể xác minh danh tính của họ. Việc không thể thực hiện quyền truy cập lúc này là hệ quả trực tiếp từ việc chủ thể dữ liệu đã không hoàn thành nghĩa vụ cung cấp thông tin chính xác.

DPO.VN khuyến nghị các doanh nghiệp cần tích hợp các điều khoản về mối quan hệ giữa quyền và nghĩa vụ này vào chính sách bảo vệ dữ liệu và điều khoản dịch vụ của mình. Điều này không chỉ giúp quản lý kỳ vọng của khách hàng mà còn tạo cơ sở pháp lý vững chắc khi xử lý các yêu cầu hoặc tranh chấp phát sinh.

Nghĩa vụ tôn trọng dữ liệu người khác và tham gia phòng chống vi phạm có ý nghĩa gì?

Đây là các nghĩa vụ mang tính cộng đồng, yêu cầu mỗi cá nhân không chỉ bảo vệ dữ liệu của mình mà còn có trách nhiệm tôn trọng quyền riêng tư của người khác và hợp tác với cơ quan chức năng để xây dựng một không gian mạng an toàn, lành mạnh.

Các nghĩa vụ này mở rộng trách nhiệm của chủ thể dữ liệu ra ngoài phạm vi cá nhân, hướng tới việc xây dựng một văn hóa tôn trọng quyền riêng tư trong xã hội.

1. Tôn trọng, bảo vệ dữ liệu cá nhân của người khác:

Nghĩa vụ này ngăn chặn các hành vi như tự ý đăng tải hình ảnh, số điện thoại, địa chỉ của người khác lên mạng xã hội mà không có sự đồng ý của họ; chia sẻ thông tin cá nhân của đồng nghiệp, bạn bè cho bên thứ ba. Đối với doanh nghiệp, điều này có nghĩa là nhân viên không được phép sử dụng dữ liệu khách hàng cho mục đích cá nhân hoặc tiết lộ thông tin của khách hàng này cho khách hàng khác.

2. Tham gia tuyên truyền và phòng, chống vi phạm:

Pháp luật khuyến khích mỗi cá nhân trở thành một mắt xích trong mạng lưới bảo vệ dữ liệu. Khi phát hiện các hành vi vi phạm như mua bán dữ liệu, lừa đảo, hoặc một ứng dụng thu thập dữ liệu bất thường, chủ thể dữ liệu có nghĩa vụ và được khuyến khích thông báo cho các cơ quan có thẩm quyền. Doanh nghiệp có thể tạo các kênh để khách hàng dễ dàng báo cáo các hoạt động đáng ngờ liên quan đến nền tảng của mình, góp phần vào nỗ lực chung. Khi phát hiện vi phạm, tổ chức, cá nhân có thể thực hiện thông báo vi phạm quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân theo Mẫu số 08 của Nghị định 356/2025/NĐ-CP.

Các Câu Hỏi Thường Gặp Về Nghĩa Vụ Của Chủ Thể Dữ Liệu Cá Nhân

Tài liệu tham khảo

• Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15.
• Luật An ninh mạng 24/2018/QH14.
• Nghị định 356/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật bảo vệ dữ liệu cá nhân.